Có, nhưng ít được quảng bá — nên phần lớn người đi làm mặc định là không có rồi không tìm. Và có một điểm ít ai biết làm thay đổi cả cách tiếp cận: phần lớn học bổng dành cho học viên cao học xét theo kết quả học tập trong chương trình, không xét bảng điểm đại học.
Nghĩa là bảng điểm đại học không nổi bật không loại bạn, và điều kiện thì bạn tự tạo ra được ngay từ học kỳ đầu.
Bốn nguồn, bốn cách xét khác nhau
1. Học bổng theo kết quả học tập của trường
Xét sau mỗi học kỳ, dựa trên điểm trung bình. Đây là loại dễ tiếp cận nhất với người đi làm vì nó không đòi hỏi điều kiện gì từ trước.
Việc thực tế nhất bạn làm được: dồn sức vào học kỳ đầu. Kỳ đầu thường nhẹ hơn các kỳ sau — đây là đầu tư có tỷ lệ hoàn vốn cao.
Hỏi phòng công tác học viên, không hỏi bộ phận tuyển sinh — đó là hai bộ phận khác nhau, và bộ phận sau thường chỉ nắm phần khuyến mại.
2. Hỗ trợ từ nơi làm việc
Nguồn bị bỏ qua nhiều nhất, dù thường là nguồn dễ nhất với người đi làm. Nhiều tổ chức có quỹ đào tạo nhưng không quảng bá — người ta chỉ biết khi hỏi.
Ba câu cho nhân sự: cơ quan có chính sách hỗ trợ đào tạo sau đại học không; điều kiện là gì; và hỗ trợ đi kèm cam kết gì.
Câu thứ ba quan trọng ngang hai câu đầu — xem mục riêng bên dưới.
3. Miễn giảm theo diện chính sách
Người có công, người dân tộc thiểu số, người khuyết tật, người công tác tại vùng có điều kiện kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn. Đối tượng và mức cụ thể nằm trong đề án tuyển sinh của trường.
Đọc đề án tuyển sinh của năm bạn dự tuyển, đừng dựa vào thông tin năm trước.
4. Quỹ và hội nghề nghiệp bên ngoài
Ít suất hơn nhưng cũng ít người cạnh tranh hơn, vì ít người biết.
Cách tìm hiệu quả: đi từ ngành nghề chứ không từ chữ "học bổng". Hội nghề nghiệp của ngành bạn, hiệp hội doanh nghiệp trong lĩnh vực, quỹ khuyến học địa phương. Nhiều nơi có chương trình hỗ trợ học tập mà không gọi nó là học bổng.
Ba điều khoản phải làm rõ nếu nhận hỗ trợ từ cơ quan
Hỗ trợ học phí gần như luôn đi kèm cam kết. Đây không phải điều xấu, nhưng nó là một hợp đồng thật với hệ quả thật.
- Thời gian cam kết tính từ mốc nào? Từ ngày nhận hỗ trợ, từ ngày tốt nghiệp, hay từ ngày nhận bằng? Ba mốc này chênh nhau có thể cả năm.
- Số tiền phải hoàn tính thế nào nếu nghỉ trước hạn? Toàn bộ, hay trừ dần theo thời gian đã phục vụ? Điều khoản trừ dần công bằng hơn nhiều — nếu hợp đồng ghi hoàn toàn bộ, hãy đề nghị sửa.
- Điều gì xảy ra nếu tổ chức là bên chấm dứt hợp đồng? Đây là câu hay bị bỏ sót nhất. Nếu bạn bị cho nghỉ do tái cơ cấu, bạn vẫn phải hoàn tiền sao?
Hai câu phụ nên hỏi thêm: nếu bạn không hoàn thành chương trình thì sao, và nếu bạn bảo lưu một kỳ thì việc hỗ trợ có bị gián đoạn không.
Bốn việc làm được ngay
- Hỏi phòng công tác học viên về các loại học bổng và miễn giảm dành cho học viên cao học, và thời điểm xét trong năm.
- Hỏi nhân sự nơi làm việc ba câu ở trên — kể cả khi bạn nghĩ chắc là không có.
- Học tốt kỳ đầu. Đây là việc thiết thực nhất, vì phần lớn học bổng của trường xét theo kết quả học kỳ.
- Chuẩn bị sẵn một bộ hồ sơ chung — lý lịch khoa học, minh chứng thành tích nghề nghiệp, thư giới thiệu của cấp quản lý, một trang trình bày định hướng học tập. Học bổng bên ngoài thường thông báo gấp; người có sẵn hồ sơ nộp kịp, người chưa có thì lỡ.
Nếu không có học bổng nào phù hợp
Vẫn còn những cách giảm tổng chi phí mà không cần ai xét duyệt:
- Hỏi phòng tài chính kế toán về việc chia nhỏ đợt đóng. Không giảm tổng tiền nhưng giảm áp lực từng đợt — và đây là bộ phận nắm việc này, không phải bộ phận tuyển sinh.
- Hỏi số tín chỉ bổ sung kiến thức cho bảng điểm cụ thể của bạn ở nhiều trường. Khoản này chênh nhau rất nhiều và thường lớn hơn mọi khoản học bổng nhỏ.
- Xử lý chuẩn đầu ra ngoại ngữ sớm. Kéo dài thời gian vì chưa đạt chuẩn là khoản phát sinh lớn và hoàn toàn tránh được.
- Học chậm có chủ đích, nếu học phí tính theo tín chỉ. Ít tín chỉ mỗi kỳ thì áp lực mỗi kỳ nhẹ đi — tổng không đổi nhưng dễ thu xếp hơn.
Hỏi đáp nhanh
Học viên đi làm có được xét học bổng không?
Có. Và điểm quan trọng: phần lớn học bổng dành cho học viên cao học xét theo kết quả học tập trong chương trình, không xét bảng điểm đại học — nên đây là điều kiện bạn tự tạo ra được ngay từ học kỳ đầu.
Hỏi ai về học bổng của trường?
Phòng công tác học viên, không hỏi bộ phận tuyển sinh — đó là hai bộ phận khác nhau và bộ phận sau thường chỉ nắm phần khuyến mại.
Nhận hỗ trợ học phí từ cơ quan có ràng buộc gì?
Thường có cam kết làm việc sau tốt nghiệp và điều khoản hoàn trả. Phải làm rõ ba điều trước khi ký: thời gian cam kết tính từ mốc nào, số tiền hoàn tính thế nào, và điều gì xảy ra nếu tổ chức là bên chấm dứt hợp đồng.
Tìm học bổng bên ngoài ở đâu?
Đi từ ngành nghề chứ không từ chữ học bổng: hội nghề nghiệp của ngành bạn, hiệp hội doanh nghiệp trong lĩnh vực, quỹ khuyến học địa phương. Nhiều nơi có chương trình hỗ trợ học tập mà không gọi là học bổng.