Ghi chép khi học qua video: khai thác lợi thế dừng được

Ghi chép khi học qua video có một lợi thế mà lớp trực tiếp không có — bạn dừng được — và một bẫy mà lớp trực tiếp không có: bạn dễ rơi vào việc chép lại slide thay vì thật sự xử lý nội dung.

Bài này nói cách khai thác lợi thế và tránh cái bẫy.

Đừng chép slide

Slide đã có sẵn — chép lại là tốn thời gian mà không thêm gì, và nó tạo cảm giác đang học trong khi thực ra bạn chỉ đang sao chép.

Ghi ba loại nội dung, và chỉ ba loại đó:

• Những gì giảng viên nói mà không có trên slide — ví dụ thực tế, kinh nghiệm, lời giải thích một khái niệm khó. Đây là phần giá trị nhất của bài giảng và cũng là phần biến mất nếu bạn không ghi.
• Câu hỏi nảy ra trong đầu bạn, kèm mốc thời gian trong video để tua lại được. Đây là nguyên liệu để đăng lên diễn đàn học phần.
• Liên hệ với công việc của bạn: "Chỗ này giống tình huống ở phòng mình tháng trước." Loại ghi chú này giữ kiến thức lại lâu nhất.

Khai thác lợi thế dừng được

Đây là điểm mà học qua video hơn hẳn lớp trực tiếp, và ít người dùng đúng.

Cứ 10–15 phút thì dừng lại một lần, không phải khi hết bài. Tại mỗi lần dừng, làm một việc: tự nói lại đoạn vừa xem bằng lời của mình. Một hai câu là đủ.

Nếu bạn không nói lại được, đó không phải thất bại — đó là thông tin. Nó cho biết chính xác chỗ nào bạn tưởng đã hiểu mà chưa. Tua lại đúng đoạn đó.

Về tốc độ phát: tăng tốc hợp lý cho phần bạn đã biết hoặc phần ôn lại. Với nội dung mới thì nó chỉ làm bạn xem nhanh hơn chứ không học nhanh hơn.

Viết tay hay đánh máy

Cả hai đều được, nhưng chúng có điểm mạnh khác nhau:

• Viết tay chậm hơn — nên nó buộc bạn chọn lọc và diễn đạt lại thay vì chép nguyên. Điều đó có lợi cho việc nhớ.
• Đánh máy nhanh hơn — nên dễ rơi vào chép nguyên văn, nhưng bù lại tìm kiếm được và đồng bộ giữa các thiết bị.

Nếu bạn đánh máy, hãy tự đặt một luật: không chép nguyên câu của giảng viên, luôn diễn đạt lại. Luật này lấy lại được phần lớn lợi thế của việc viết tay.

Mười phút sau khi xem — phần quyết định

Đây là phần dễ bỏ nhất vì bài giảng vừa kết thúc và bạn đã mệt. Nhưng nó quyết định phần lớn việc bạn còn nhớ gì sau một tuần.

Đóng video và slide lại — điểm này quan trọng — rồi viết ra:

• Ba ý chính của bài;
• Một chỗ bạn chưa rõ;
• Một liên hệ với công việc.

Việc lấy thông tin ra khỏi trí nhớ củng cố nó mạnh hơn nhiều so với đọc lại. Đây cũng là thứ dễ bỏ qua nhất, vì nó khó chịu hơn đọc lại — và chính sự khó chịu đó là dấu hiệu nó đang có tác dụng.

Tổ chức ghi chép để tìm lại được

Sau hai năm bạn sẽ có hàng trăm ghi chú, và cách tổ chức thư mục nào cũng sẽ hỏng. Thứ cứu bạn là ô tìm kiếm.

• Một chỗ duy nhất cho toàn bộ ghi chú, có tìm kiếm toàn văn.
• Đồng bộ giữa điện thoại và máy tính — ý tưởng đến lúc đi đường còn viết thì ở nhà.
• Ghi tên học phần và ngày ở đầu mỗi ghi chú.
• Đánh dấu chỗ chưa rõ bằng một ký hiệu cố định để lọc ra nhanh khi ôn thi.

Ôn lại — lịch ba mốc

Trí nhớ suy giảm nhanh trong những ngày đầu rồi chậm dần. Ôn đúng vào lúc sắp quên thì mỗi lần ôn giữ được lâu hơn nhiều.

• Sau 1 ngày — đọc lại ghi chép, 5 phút.
• Sau 1 tuần — tự nói lại nội dung mà không nhìn ghi chép, 5 phút.
• Sau 1 tháng — xem lại phần bạn không nói lại được ở lần trước.

Ba lần, tổng cộng khoảng mười lăm phút cho một bài giảng. Rẻ hơn nhiều so với xem lại cả video trước kỳ thi.

Cách làm gọn: sau mỗi bài, đặt hai lời nhắc trong điện thoại — một cho ngày mai, một cho tuần sau.

Một việc nhỏ có tác dụng lớn

Đăng một câu hỏi lên diễn đàn học phần sau mỗi bài giảng.

Việc phải diễn đạt câu hỏi cho rõ buộc bạn xác định chính xác mình chưa hiểu gì — và đó là một bước xử lý nội dung mà việc xem video không có. Bạn cũng nhận được câu trả lời, thứ mà xem một mình không cho.

Thêm một lợi ích lâu dài: giảng viên biết bạn là ai. Bạn sẽ cần điều đó khi chọn người hướng dẫn luận văn hoặc xin thư giới thiệu.

Hỏi đáp nhanh