Giảng viên trong nước hay nước ngoài: bốn câu hỏi tách bạch

Cả hai đều có ở các chương trình quốc tế, và chúng cho hai trải nghiệm khác nhau — không phải cái nào tốt hơn, mà là cái nào hợp với điều bạn cần. Nhưng có một điểm phải làm rõ trước, vì nó ảnh hưởng đến mọi thứ khác.

Điểm phải làm rõ trước

Đừng hỏi "giảng viên là ai". Hỏi tách bạch bốn câu:

1. "Học phần nào do giảng viên nước ngoài dạy, học phần nào do giảng viên trong nước dạy?" Xin danh sách theo học phần, không xin tỷ lệ chung.
2. "Giảng viên nước ngoài dạy trực tiếp hay qua bài giảng ghi hình?" Hai thứ này rất khác nhau về mức độ tương tác.
3. "Ai trả lời câu hỏi của học viên và chấm bài?" Có thể là giảng viên phụ trách, có thể là trợ giảng trong nước.
4. "Ai hướng dẫn luận văn?" Đây là câu quan trọng nhất — xem phần dưới.

Bốn câu này có thể cho bốn câu trả lời khác nhau trong cùng một chương trình. Đó chính là lý do phải hỏi tách ra.

Giảng viên nước ngoài: được và khó

Được

• Góc nhìn quốc tế và cách tiếp cận của hệ thống giáo dục khác;
• Tài liệu và nghiên cứu cập nhật trong lĩnh vực;
• Môi trường tiếng Anh thật — có giá trị nếu bạn định làm việc quốc tế hoặc học tiếp ở nước ngoài.

Khó

• Lệch múi giờ. Nếu có buổi trực tuyến theo lịch cố định, hãy quy đổi ra giờ Việt Nam trước khi ghi danh — buổi học ở châu Âu hoặc Bắc Mỹ có thể rơi vào giữa đêm hoặc giữa giờ làm của bạn.
• Bối cảnh không phải Việt Nam. Các tình huống, số liệu, khung pháp lý được lấy từ nước khác. Với ngành mà bối cảnh quan trọng — quản lý công, luật, giáo dục — đây là khoảng cách thật.
• Khó tiếp cận ngoài giờ. Lệch múi giờ và khác kênh liên lạc làm việc hỏi thêm khó hơn.

Giảng viên trong nước: được và khó

Được

• Hiểu bối cảnh Việt Nam — quan trọng nếu bạn làm việc ở đây và muốn áp dụng được ngay;
• Cùng múi giờ, dễ tiếp cận, và trao đổi bằng tiếng Việt khi cần làm rõ một khái niệm khó;
• Hướng dẫn luận văn thuận lợi hơn — xem phần dưới.

Khó

• Chất lượng chênh lệch giữa các chương trình — cần kiểm chứ không suy đoán.
• Ít môi trường ngoại ngữ hơn, nếu đó là thứ bạn tìm.

Câu quan trọng nhất: ai hướng dẫn luận văn

Đây là chỗ quyết định phần lớn giá trị của năm cuối, và cũng là chỗ ít người hỏi lúc nộp hồ sơ vì luận văn còn ở xa.

Với người vừa làm vừa học, người hướng dẫn trong nước thường thuận lợi hơn vì ba lý do cụ thể:

• Cùng múi giờ — bạn trao đổi được vào buổi tối;
• Hiểu bối cảnh nếu đề tài của bạn về một vấn đề ở Việt Nam;
• Gặp trực tiếp được khi cần.

Nhưng nếu đề tài của bạn thuộc hướng mà chỉ giảng viên nước ngoài làm, thì ngược lại.

Ba câu cần hỏi:

1. "Luận văn do giảng viên nước ngoài hay trong nước hướng dẫn, hay có cả hai?"
2. "Học viên được chọn người hướng dẫn hay được phân?"
3. "Cho em xin danh sách hướng nghiên cứu mà chương trình đang nhận hướng dẫn."

Câu thứ ba là câu kiểm chứng thật sự — nếu không ai làm mảng bạn định làm, bạn sẽ phải đổi đề tài hoặc làm một mình.

Mô hình đồng hướng dẫn

Một số chương trình có hai người cùng hướng dẫn: một trong nước, một nước ngoài. Đây thường là mô hình tốt nhất cho người vừa làm vừa học:

• Người trong nước cho bạn sự tiếp cận thường xuyên và hiểu bối cảnh;
• Người nước ngoài cho góc nhìn quốc tế và chuẩn học thuật.

Nếu chương trình không có sẵn mô hình này, bạn vẫn đề nghị bổ sung người hướng dẫn thứ hai được — quy chế cho phép hai người cùng hướng dẫn, và đề nghị bổ sung dễ được chấp nhận hơn nhiều so với đề nghị thay.

Cách kiểm chất lượng đội ngũ

Bốn việc bạn tự làm được, không cần tin lời ai:

• Xin danh sách giảng viên có tên đầy đủ, không nhận danh sách chỉ ghi học hàm học vị. "Đội ngũ gồm 5 giáo sư, 12 tiến sĩ" là con số không kiểm chứng được.
• Tra công bố của năm đến bảy người — họ có công bố đúng lĩnh vực chương trình quảng bá không, và gần nhất vào năm nào.
• Với giảng viên nước ngoài, kiểm họ có thật sự thuộc trường đó không. Tra tên trên trang khoa của trường nước ngoài, không tra trên trang quảng bá của chương trình tại Việt Nam.
• Xin dự thính một buổi học thật, hoặc xin xem diễn đàn của một lớp đang học. Cuộn ngược vài tuần và nhìn khoảng cách giữa câu hỏi của học viên với câu trả lời.

Việc cuối có sức phân loại cao nhất. Nơi tự tin về chương trình của mình thường đồng ý.

Hai câu hỏi kèm theo — quan trọng không kém

Khi đã hỏi về đội ngũ, hỏi luôn hai câu này, vì chúng quyết định việc sử dụng bằng sau này:

1. "Chương trình liên kết này đã được Bộ Giáo dục và Đào tạo phê duyệt chưa, quyết định số bao nhiêu?"
2. "Bằng do trường nào cấp — trường nước ngoài, trường Việt Nam, hay cả hai?"

Xin bản sao quyết định phê duyệt và giữ lại. Và nếu bằng do trường nước ngoài cấp mà bạn cần dùng cho mục đích trong nước, hãy xác minh khả năng công nhận với Cục Quản lý chất lượng thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo — hỏi cơ quan có thẩm quyền, không hỏi nơi bán khoá học.

Hỏi đáp nhanh