Hội cựu học viên: phân biệt mạng lưới thật với mạng lưới trên giấy

Mạng lưới cựu học viên là thứ mà trường nào cũng nhắc trong tài liệu tuyển sinh, và thường là thứ ít được kiểm chứng nhất. Nhiều "mạng lưới" chỉ là một nhóm chat lập ra ngày tốt nghiệp rồi im lặng sau ba tháng.

Bài này nói cách phân biệt mạng lưới thật với mạng lưới trên giấy, những gì nó cho được, và cách khai thác nếu bạn muốn thứ gì đó từ nó.

Bốn thứ mạng lưới thật cho được

1. Thông tin nghề nghiệp không có trên thông báo tuyển dụng

Nhiều vị trí được lấp trước khi đăng tuyển, qua giới thiệu nội bộ. Người trong mạng lưới biết chỗ nào đang cần người, và biết trước khi tin đó thành công khai.

Đây là giá trị lớn nhất và cũng khó nhìn thấy nhất từ bên ngoài.

2. Người trả lời được câu hỏi cụ thể trong ngành

Không phải lời khuyên chung chung, mà là kiểu câu hỏi bạn không tra được: "Ở đơn vị anh chị xử lý tình huống này thế nào?", "Phần mềm nào thực tế đang được dùng cho việc đó?", "Quy trình phê duyệt ở khối này mất bao lâu?"

3. Đường tiếp cận dữ liệu cho luận văn

Đây là thứ ít người nghĩ tới và lại rất thực dụng. Nếu bạn cần khảo sát nhiều đơn vị trong ngành, cựu học viên ở các tổ chức khác chính là đường vào — và đó là chỗ nhiều luận văn bị tắc.

4. Đối tác và khách hàng

Đặc biệt với người làm nghề tự do hoặc có doanh nghiệp riêng. Bạn cùng chương trình là người đang làm việc thật ở các tổ chức thật, và một số trong đó có nhu cầu thật.

Cách kiểm mạng lưới có thật không

Đừng hỏi "trường có mạng lưới cựu học viên không" — câu trả lời sẽ luôn là có. Hỏi bốn câu cụ thể:

1. "Mạng lưới hoạt động qua kênh nào, và có sự kiện định kỳ không — mỗi năm mấy lần?"
2. "Có ai phụ trách điều phối không, hay hoàn toàn tự phát?" Mạng lưới không có người điều phối gần như luôn tàn dần.
3. "Học viên đang học có tham gia được không, hay chỉ dành cho người đã tốt nghiệp?" Mạng lưới mở cho cả người đang học tốt hơn nhiều — bạn có hai năm để xây quan hệ trước khi cần đến.
4. "Cho em xin liên hệ với một hai cựu học viên để hỏi thêm được không ạ?"

Câu thứ tư có sức phân loại cao nhất. Nơi có mạng lưới thật thường sẵn sàng; nơi từ chối thẳng mà không đưa lý do đã trả lời bạn.

Và khi liên hệ được cựu học viên, hãy hỏi thẳng: "Sau khi tốt nghiệp, anh chị còn liên lạc với bạn cùng khoá không? Hội cựu học viên có hoạt động gì không?" Câu trả lời cho câu này thật hơn mọi tài liệu.

Vì sao phần lớn mạng lưới không hoạt động

Không phải vì người ta không muốn. Ba lý do có thể sửa được:

• Không ai biết ai làm gì. Nhóm có hai trăm người nhưng không có danh sách ai ở lĩnh vực nào — nên không có lý do gì để liên hệ ai.
• Không có nhịp. Nhóm chỉ sống khi có sự kiện, và không có sự kiện thì im.
• Không ai chủ động trước. Ai cũng chờ người khác lên tiếng.

Ba lý do này giải thích vì sao một người chủ động có thể làm thay đổi cả nhóm — và vì sao việc đó rẻ hơn nhiều so với người ta tưởng.

Cách khai thác: xây từ khi còn đang học

Đây là điểm quan trọng nhất của bài. Mạng lưới sau tốt nghiệp là phần nối dài của quan hệ trong lúc học — nếu hai năm học bạn không quen ai, thì ngày tốt nghiệp bạn cũng không có gì để nối dài.

Bốn việc làm ngay từ học kỳ đầu:

• Giới thiệu bản thân cụ thể ngay buổi đầu: bạn làm gì, ở đâu, quan tâm gì. Phần lớn lớp học từ xa không có mạng lưới đơn giản vì không ai biết ai làm gì.
• Lập một nhóm nhỏ ba người trao đổi đều đặn. Đây là hạt nhân bền nhất — mạng lưới hai trăm người tan, nhóm ba người thì không.
• Trả lời câu hỏi của người khác trên diễn đàn, không chỉ đăng câu hỏi của mình. Người giúp người khác là người được nhớ đến khi có việc.
• Kết nối trên mạng nghề nghiệp kèm một dòng nhắc bối cảnh. Lời mời kết nối trống trơn thường bị bỏ qua.

Nếu mạng lưới của trường không hoạt động

Ba hướng:

• Tự lập nhóm nhỏ theo khoá hoặc theo khu vực. Mười người cùng khoá có nhịp trao đổi thật hơn hai trăm người trong một nhóm im lặng. Đề nghị một buổi gặp mặt mỗi sáu tháng là đủ để giữ.
• Tham gia hội nghề nghiệp trong ngành thay vì trông vào hội cựu học viên. Với nhiều người, đây mới là mạng lưới có giá trị nghề nghiệp thật.
• Giữ liên lạc riêng với vài người thay vì trông vào nhóm chung. Một tin nhắn hỏi thăm mỗi vài tháng là đủ để giữ một quan hệ — và ba quan hệ thật có giá trị hơn ba trăm liên hệ hình thức.

Một điều nên biết về cách mạng lưới vận hành

Mạng lưới trả lại theo tỷ lệ bạn bỏ vào, và nó có độ trễ.

Người chỉ liên hệ khi cần việc thường không nhận được gì — vì đó là lần đầu tiên người kia nghe từ họ sau ba năm. Người thỉnh thoảng chia sẻ thông tin hữu ích, trả lời khi ai đó hỏi, giới thiệu hai người quen biết nhau — người đó khi cần thì có người giúp.

Điều này không phải chiến thuật; nó chỉ là cách quan hệ giữa người với người vận hành. Nhưng nó có nghĩa là việc gieo phải làm trước khi cần gặt — và đó là lý do bài này nói nhiều về giai đoạn còn đang học hơn là giai đoạn sau tốt nghiệp.

Hỏi đáp nhanh