Kiểm bằng có được công nhận: hai câu hỏi, hai nơi tra

Câu này có hai nghĩa khác nhau, và người ta hay hỏi cái này mà cần cái kia:

1. "Chương trình này có được phép đào tạo không?" — hỏi trước khi ghi danh;
2. "Bằng tôi đã có này có được công nhận không?" — hỏi sau khi tốt nghiệp, thường là bằng nước ngoài.

Hai câu này tra ở hai nơi khác nhau. Nhầm là mất thời gian.

Trường hợp 1 — Kiểm trước khi ghi danh

Đây là lúc kiểm quan trọng nhất, vì lúc này bạn còn quay lại được.

Với chương trình của trường trong nước

Hỏi thẳng nhà trường, và xin trả lời bằng văn bản:

"Ngành này đã được phép đào tạo trình độ thạc sĩ chưa, theo quyết định nào ạ? Em xin bản sao quyết định."

Rồi đối chiếu với thông tin công khai trên cổng thông tin của Bộ Giáo dục và Đào tạo và đề án tuyển sinh mà trường phải công bố.

Với chương trình liên kết đào tạo với nước ngoài

Thêm một câu nữa:

"Chương trình liên kết này đã được Bộ Giáo dục và Đào tạo phê duyệt chưa, quyết định số bao nhiêu ạ?"

Và hỏi thêm: bằng do trường nào cấp — trường nước ngoài, trường Việt Nam, hay cả hai. Câu này quyết định thủ tục công nhận sau này.

Với trường nước ngoài, học hoàn toàn từ xa

Kiểm hai tầng:

• Trường đó có được công nhận ở chính nước sở tại không. Mỗi nước có hệ thống kiểm định riêng — tra trên trang của cơ quan quản lý giáo dục nước đó, không tra trên trang quảng bá của chương trình.
• Bằng đó có dùng được ở Việt Nam cho mục đích của bạn không — xem trường hợp 2.

Trường hợp 2 — Công nhận bằng đã có

Nếu bạn đã tốt nghiệp và cần dùng bằng nước ngoài cho mục đích yêu cầu văn bằng được công nhận — thi tuyển công chức, học tiếp tiến sĩ trong nước, một số vị trí việc làm — thì liên hệ:

Cục Quản lý chất lượng, Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Đây là cơ quan có thẩm quyền về việc công nhận văn bằng do cơ sở giáo dục nước ngoài cấp. Hãy hỏi trực tiếp họ về hồ sơ, thủ tục và thời gian xử lý — quy định có thể thay đổi, nên thông tin từ chính cơ quan này mới là thông tin đúng.

Chuẩn bị trước khi làm thủ tục: bằng và bảng điểm bản chính, bản dịch công chứng, và trong nhiều trường hợp là hợp pháp hoá lãnh sự. Ba khâu này mất thời gian tính bằng tuần đến tháng — bắt đầu sớm nếu bạn có hạn nộp hồ sơ.

Một câu hỏi phải trả lời trước cả hai việc trên

"Tôi cần bằng này để làm gì?"

Vì yêu cầu khác nhau rất nhiều:

• Thi tuyển công chức, viên chức — yêu cầu chặt nhất, phải có công nhận;
• Học tiếp tiến sĩ trong nước — cần công nhận;
• Thăng hạng nghề nghiệp trong ngành — hỏi cơ quan quản lý ngành, vì mỗi ngành có quy định riêng;
• Ứng tuyển ở doanh nghiệp tư nhân — thường do doanh nghiệp tự quyết, và họ quan tâm năng lực nhiều hơn thủ tục.

Hỏi thẳng nơi bạn sẽ nộp hồ sơ. Đây là cách nhanh nhất và chắc nhất: "Đơn vị mình có yêu cầu văn bằng phải được công nhận không ạ, và cần giấy tờ gì?"

Một câu hỏi cho bạn biết chính xác phải làm gì, thay vì làm cả một quy trình có thể không cần thiết.

Ba nguyên tắc để không bị dẫn sai

• Hỏi cơ quan có thẩm quyền, không hỏi nơi bán khoá học. Bộ phận tuyển sinh có động cơ khiến câu trả lời của họ không trung lập.
• Đừng tin lời nói, xin văn bản. "Chị yên tâm, bằng bên em được công nhận" không phải là câu trả lời — quyết định phê duyệt mới là.
• Đừng suy từ vẻ ngoài. Văn phòng đẹp, trang web chuyên nghiệp, có người nổi tiếng giới thiệu — không cái nào là bằng chứng về tư cách pháp lý.

Nếu phát hiện chương trình không được phép

1. Dừng ngay, đừng đóng thêm tiền.
2. Tập hợp bằng chứng: biên lai, hợp đồng, tin nhắn, ảnh chụp trang quảng cáo. Chụp lại trang web ngay — nội dung có thể bị sửa hoặc gỡ.
3. Gửi yêu cầu bằng văn bản về việc hoàn tiền, dẫn chiếu điều khoản trong hợp đồng.
4. Nếu không giải quyết được, phản ánh tới cơ quan quản lý giáo dục địa phương và cơ quan bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
5. Kể lại công khai ở nơi người khác đọc được — đây là việc giúp người sau nhiều nhất.

Điều nên nhớ

Việc kiểm này mất một buổi, và nó phải làm trước khi đóng tiền chứ không phải sau khi tốt nghiệp.

Người ta thường kiểm vào lúc muộn nhất có thể — khi đã học xong và cần dùng bằng. Lúc đó nếu phát hiện vấn đề thì không còn gì cứu vãn được: tiền đã mất, thời gian đã mất, và tấm bằng không dùng được cho việc bạn cần.

Hỏi đáp nhanh