Trang web bán bằng giả: bảy dấu hiệu và ba kiểu tinh vi hơn

Đây là loại lừa đảo gây thiệt hại kép: người mua vừa mất tiền, vừa có thể phải chịu trách nhiệm pháp lý khi sử dụng giấy tờ giả. Và trong nhiều trường hợp, người ta rơi vào đó mà không biết mình đang mua bằng giả.

Vì các trang này hiếm khi tự nhận là bán bằng giả. Chúng tự gọi mình là "chương trình đặc biệt", "công nhận kinh nghiệm làm việc", "đại học quốc tế cấp bằng nhanh".

Trước hết: hậu quả pháp lý là có thật

Sử dụng văn bằng, chứng chỉ giả không phải chuyện "rủi ro nhỏ". Tuỳ mức độ và mục đích sử dụng, người dùng có thể bị xử lý hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Và ngay cả khi không bị xử lý, hậu quả nghề nghiệp là chắc chắn: bị phát hiện là mất việc, mất uy tín, và mất luôn cơ hội ở nơi khác — hồ sơ gian dối là thứ theo người ta rất lâu.

Đừng đánh cược điều đó cho một khoản tiết kiệm thời gian.

Bảy dấu hiệu nhận biết

1. Hứa cấp bằng trong thời gian ngắn bất thường — vài tuần, vài tháng.
2. "Công nhận kinh nghiệm làm việc thay cho học phần" ở mức không cần học gì. Việc công nhận kết quả học tập trước đó là có thật trong đào tạo, nhưng nó có quy trình và giới hạn, không phải đổi kinh nghiệm lấy cả tấm bằng.
3. Không yêu cầu học, không có bài tập, không có kỳ thi.
4. Không nêu rõ trường nào cấp bằng, hoặc nêu một cái tên nghe rất kêu mà tra không ra.
5. Chỉ liên hệ qua mạng xã hội hoặc ứng dụng nhắn tin, không có địa chỉ thật, không có số điện thoại cố định.
6. Yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản cá nhân, không có hợp đồng, không có hoá đơn.
7. Thúc gấp — "còn 3 suất", "ưu đãi hết hạn hôm nay". Chương trình đào tạo thật có lịch tuyển sinh công bố trước.

Một dấu hiệu có thể giải thích được. Hai dấu hiệu trở lên thì dừng lại ngay.

Ba kiểu tinh vi hơn — dễ mắc hơn nhiều

"Đại học quốc tế" không tồn tại

Có trang web đẹp, có địa chỉ ở nước ngoài, có hình ảnh khuôn viên. Nhưng trường không được công nhận ở chính nước đó.

Cách kiểm: tra tên trường trên trang của cơ quan quản lý giáo dục nước sở tại, không tra trên trang của chính trường đó.

Trường có thật nhưng chương trình không được phép

Trường tồn tại và được công nhận, nhưng chương trình liên kết tại Việt Nam chưa được phê duyệt.

Cách kiểm: hỏi "Chương trình liên kết này đã được Bộ Giáo dục và Đào tạo phê duyệt chưa, quyết định số bao nhiêu?" và xin bản sao quyết định.

Chương trình có thật nhưng đơn vị trung gian giả mạo

Có kẻ mạo danh làm đại diện tuyển sinh cho một trường có thật, thu tiền rồi biến mất.

Cách kiểm: liên hệ thẳng trường qua kênh chính thức và hỏi "Đơn vị [tên] có phải đại diện tuyển sinh được uỷ quyền của trường không?" Tìm kênh liên hệ trên trang chính thức của trường, không dùng số điện thoại do bên trung gian cung cấp.

Ba việc kiểm chứng — tự làm được, không tốn tiền

1. Xin bản sao quyết định cho phép đào tạo hoặc quyết định phê duyệt chương trình liên kết. Nơi đàng hoàng gửi ngay và không thấy đó là câu hỏi khó chịu.
2. Đối chiếu với nguồn của cơ quan quản lý — cổng thông tin của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Với bằng nước ngoài cần dùng trong nước, xác minh với Cục Quản lý chất lượng.
3. Tìm người đã học — không phải người mà chương trình giới thiệu, mà người bạn tự tìm trên các mạng nghề nghiệp. Nếu không tìm được ai đã học một chương trình được quảng bá là lâu năm, đó là dữ kiện đáng chú ý.

Câu hỏi phân loại tốt nhất

"Chương trình có bao nhiêu học phần, mỗi học phần bao nhiêu tín chỉ, và ai dạy — cho em xin danh sách giảng viên có tên đầy đủ ạ."

Nơi bán bằng không trả lời được câu này một cách cụ thể, vì không có chương trình thật đằng sau. Họ sẽ chuyển hướng sang nói về ưu đãi, về việc bằng được công nhận, về việc nhiều người đã học.

Và nếu họ đưa danh sách giảng viên, hãy tra công bố của vài người xem có đúng lĩnh vực không.

Nếu đã trót chuyển tiền

1. Dừng ngay, đừng chuyển thêm dù họ hứa gì.
2. Tuyệt đối không sử dụng giấy tờ đã nhận để nộp cho bất kỳ nơi nào. Đây là điểm quan trọng nhất — mất tiền là một chuyện, dùng giấy tờ giả là chuyện nghiêm trọng hơn nhiều.
3. Tập hợp bằng chứng ngay: tin nhắn, biên lai chuyển khoản, ảnh chụp trang web và trang mạng xã hội. Chụp lại ngay vì nội dung có thể bị gỡ.
4. Trình báo cơ quan công an nơi bạn cư trú. Việc này có ý nghĩa cả với bạn lẫn với người sau — nhiều vụ được phát hiện nhờ có người trình báo.
5. Báo ngân hàng nếu vừa chuyển tiền, càng sớm càng có khả năng xử lý.

Nếu bạn thấy một trang như vậy

Hãy báo — cho cơ quan quản lý giáo dục, và cho nền tảng đang cho họ chạy quảng cáo.

Và nếu bạn thấy người quen sắp mắc, hãy nói với họ. Cách nói hiệu quả không phải là "cái đó lừa đảo đấy" — người ta phòng thủ khi bị bảo là dại. Hãy đưa cho họ câu hỏi phân loại ở trên và để họ tự hỏi. Phản ứng của bên bán sẽ nói lên tất cả.

Hỏi đáp nhanh