Tìm tài liệu khi học từ xa: quyền truy cập và cách dùng nó

Học viên trực tuyến có một bất lợi cụ thể so với học viên tại chỗ: họ thường không biết mình có quyền truy cập những gì.

Không đi qua thư viện, không ai hướng dẫn tại chỗ, nên nhiều người học cả chương trình mà chỉ dùng những gì tìm được miễn phí trên mạng.

Việc nên làm trong tuần đầu

• Hỏi thư viện của trường bạn được truy cập những cơ sở dữ liệu nào — hầu như luôn nhiều hơn bạn nghĩ.
• Hỏi cách truy cập từ xa — thường qua tài khoản trường, đôi khi cần cấu hình thêm.
• Hỏi có hỗ trợ tìm tài liệu không — nhiều thư viện có người giúp và rất ít học viên trực tuyến dùng dịch vụ này.
• Hỏi về dịch vụ mượn liên thư viện nếu trường không có tài liệu bạn cần.
• Thử truy cập ngay để phát hiện vấn đề khi còn sớm.

Tìm tài liệu có phương pháp

• Bắt đầu từ một bài tổng quan gần đây — nó cho bản đồ lĩnh vực trong một lần đọc.
• Lấy các công trình gốc mà bài tổng quan nhắc tới.
• Tra ngược — xem bài nào trích dẫn công trình đó để tìm nghiên cứu mới hơn.
• Dùng từ khoá theo cách người trong ngành viết, không theo cách bạn nghĩ.
• Lưu lại chiến lược tìm kiếm đã dùng — bạn sẽ cần lặp lại nó khi viết tổng quan.

Đọc bài báo theo vòng

• Vòng một: tiêu đề, tóm tắt, kết luận, nhìn qua hình — đủ để quyết định có đọc tiếp không. Phần lớn bài dừng ở đây.
• Vòng hai: hình và bảng kỹ, kết quả, bàn luận — nếu bài liên quan.
• Vòng ba: phương pháp và mở đầu đầy đủ — chỉ với bài cốt lõi.
• Không ai đọc hết mọi bài họ trích dẫn — và đọc từ đầu tới cuối là cách chậm nhất.

Quản lý trích dẫn

• Dùng phần mềm quản lý tài liệu tham khảo từ bài đầu tiên, không đợi tới luận văn.
• Lưu thông tin nguồn ngay khi tải bài — tìm lại sau rất mất thời gian.
• Ghi lý do bài này liên quan tới bạn — sáu tháng sau bạn sẽ không nhớ.
• Ghi chú bằng lời của bạn, và nếu chép nguyên văn thì đánh dấu ngay lúc chép — nhiều vụ đạo văn không cố ý bắt đầu từ một ghi chép không đánh dấu.
• Sao lưu thư viện tài liệu của bạn.

Khi không truy cập được bài cần

• Hỏi thư viện trường — họ thường có cách.
• Tìm bản do chính tác giả đăng công khai — nhiều tác giả được phép chia sẻ bản của họ.
• Gửi thư cho tác giả hỏi xin bản — phần lớn vui vẻ gửi, và đây là cách ít người dùng.
• Tìm nguồn thay thế — thường có công trình khác về cùng vấn đề.
• Cẩn thận với các trang chia sẻ tài liệu không rõ nguồn gốc — có vấn đề về bản quyền và có rủi ro về an toàn.

Đánh giá nguồn

• Ưu tiên công trình gốc hơn bài viết tóm tắt lại.
• Xem nơi công bố — có phải tạp chí nghiêm túc trong ngành không.
• Xem mức độ chắc chắn — một nghiên cứu ban đầu khác kết luận đã được lặp lại nhiều lần.
• Xem giới hạn mà chính tác giả nêu.
• Với quy định và số liệu, luôn tra văn bản gốc — bài tóm tắt có thể chép lại bản cũ.
• Cẩn thận với tạp chí không đáng tin — hứa đăng nhanh, nhận mọi bài, phạm vi rộng bất thường.

Trước khi tốt nghiệp

Phần hay bị quên và không sửa được sau đó:

• Quyền truy cập thường mất ngay khi bạn tốt nghiệp, đôi khi ngay lập tức.
• Tải về mọi thứ bạn sẽ cần — trong phạm vi được phép.
• Xuất thư viện tài liệu tham khảo của bạn ra định dạng dùng được.
• Lưu bản mềm luận văn và các bài đã nộp.
• Hỏi trường có quyền truy cập cho cựu học viên không — một số nơi có.

Một điều đáng nhớ

Học viên trực tuyến trả cùng học phí nhưng thường dùng ít hơn nhiều những gì mình được quyền dùng.

Một buổi hỏi thư viện trong tuần đầu mở ra phần tài nguyên bạn đã trả tiền cho nó — và đó là buổi có tỉ lệ hoàn vốn cao nhất trong cả chương trình.

Câu hỏi thường gặp