Được, và đây là một trong những lý do phổ biến nhất khiến người đi làm quyết định học thạc sĩ. Nhưng tấm bằng một mình hiếm khi đủ — nó mở cửa cho hồ sơ được đọc, còn thứ khiến người ta nhận bạn là những việc bạn làm trong lúc học.
Bài này nói về những việc đó, và về việc phải làm chúng sớm.
Hai kiểu chuyển ngành — mức khó rất khác nhau
Chuyển gần
Giữ nguyên lĩnh vực, đổi vai trò: kế toán sang phân tích tài chính, kỹ thuật sang quản lý dự án kỹ thuật, giáo viên sang quản lý giáo dục.
Kiểu này dễ hơn nhiều, vì kinh nghiệm cũ của bạn vẫn có giá trị và bạn hiểu bối cảnh ngành.
Chuyển xa
Đổi hẳn lĩnh vực. Khó hơn nhiều, và cần chuẩn bị dài hơn — thường là hai bước: chuyển gần trước, rồi chuyển tiếp.
Lời khuyên thực tế: nếu đích của bạn ở xa, hãy tìm vị trí bắc cầu — công việc dùng được kinh nghiệm cũ nhưng đặt bạn vào lĩnh vực mới. Đi hai bước ngắn thường nhanh hơn cố nhảy một bước dài.
Bốn việc phải làm trong lúc còn học
Đây là phần quan trọng nhất, vì mọi thứ ở đây khó làm hơn hẳn sau khi đã tốt nghiệp:
- Chọn đề tài luận văn thuộc lĩnh vực bạn muốn chuyển sang. Đây là việc có giá trị nhất và tốn thêm rất ít công. Luận văn trở thành bằng chứng bạn đã làm việc thật với lĩnh vực đó — thứ mà người chuyển ngành thường không có.
- Chọn học phần tự chọn và bài tập theo hướng mới. Mỗi bài tập là một cơ hội xây danh mục công việc.
- Xây quan hệ với giảng viên và bạn học trong lĩnh vực đó. Nhiều cơ hội đến qua giới thiệu, và với người chuyển ngành thì giới thiệu quan trọng hơn nhiều so với người đi thẳng.
- Tìm việc thực tế để làm ngay — xem phần dưới.
Bắc cầu từ chính công việc hiện tại
Đây là con đường ít rủi ro nhất và nhiều người bỏ qua vì nghĩ phải nghỉ việc mới chuyển được.
Ba cách:
- Nhận việc thuộc hướng mới ngay trong tổ chức hiện tại. Đề nghị tham gia một dự án, một nhóm làm việc liên bộ phận. Bạn có kinh nghiệm mới mà không mất thu nhập, và tổ chức hiện tại biết bạn nên dễ cho cơ hội hơn người ngoài.
- Chuyển bộ phận trong cùng tổ chức trước khi chuyển sang tổ chức khác. Đây là bước bắc cầu rẻ nhất.
- Làm dự án ngoài giờ — nhận việc nhỏ, làm cho tổ chức phi lợi nhuận, hoặc làm một dự án cá nhân có kết quả cho người khác xem được.
Mục tiêu chung: khi tốt nghiệp, bạn không chỉ có bằng mà có vài việc cụ thể đã làm trong lĩnh vực mới.
Kể lại câu chuyện chuyển ngành
Nhà tuyển dụng sẽ hỏi vì sao bạn chuyển. Câu trả lời quyết định nhiều thứ, và phần lớn người trả lời sai theo cùng một cách: nói về việc mình muốn thoát khỏi cái cũ.
| Cách kể yếu | Cách kể mạnh |
|---|---|
| "Em thấy ngành cũ không còn phù hợp." | "Trong quá trình làm [việc cũ], em nhận ra phần em làm tốt nhất và thích nhất là [X]. Em học thạc sĩ [ngành] để làm được [X] một cách bài bản, và luận văn của em về [đề tài]." |
Cách kể mạnh làm ba việc: cho thấy đây là bước tiếp nối chứ không phải bước chạy trốn, nêu được bằng chứng cụ thể, và giữ nguyên giá trị của kinh nghiệm cũ.
Kinh nghiệm cũ là tài sản, đừng bỏ đi
Sai lầm phổ biến của người chuyển ngành: giấu hoặc coi nhẹ quá khứ, tự trình bày mình như người mới bắt đầu.
Thực tế, người có kiến thức của hai lĩnh vực thường có giá trị riêng mà người đi thẳng không có. Kế toán chuyển sang công nghệ hiểu nghiệp vụ tài chính. Giáo viên chuyển sang thiết kế sản phẩm hiểu người học. Kỹ sư chuyển sang kinh doanh nói được ngôn ngữ của cả hai bên.
Hãy tìm những vị trí mà giao điểm của hai lĩnh vực chính là yêu cầu công việc — ở đó bạn không phải là người thiếu kinh nghiệm mà là người hiếm.
Ba việc thực tế cần chuẩn bị
- Tìm hiểu thị trường thật trước khi cam kết. Xem các tin tuyển dụng trong lĩnh vực đích: họ yêu cầu gì, ngoài bằng cấp còn cần chứng chỉ hay kỹ năng cụ thể nào. Làm việc này trước khi chọn chương trình, không phải sau khi tốt nghiệp.
- Nói chuyện với ba người đang làm công việc bạn muốn. Hỏi họ đường vào thực tế là gì, và hồ sơ như của bạn thiếu điều gì. Đây là nguồn thông tin tốt hơn mọi bài viết, và phần lớn người ta sẵn lòng chia sẻ nếu bạn hỏi lịch sự và cụ thể.
- Chuẩn bị về thu nhập. Chuyển ngành đôi khi phải chấp nhận mức khởi đầu thấp hơn hiện tại, nhất là khi chuyển xa. Biết trước và có dự phòng tài chính thì quyết định dễ hơn nhiều — và bạn không bị ép nhận vội một chỗ không phù hợp.
Về thời điểm
Đừng đợi tốt nghiệp mới bắt đầu tìm. Hãy bắt đầu xây quan hệ, làm dự án và theo dõi thị trường từ giữa chương trình.
Nhiều người nhận được cơ hội trước khi cầm bằng — vì lúc đó họ đã có việc để kể, chứ không chỉ có bằng để trình.
Hỏi đáp nhanh
Học xong thạc sĩ trực tuyến có chuyển ngành nghề được không?
Được, và đây là lý do phổ biến khiến người đi làm học thạc sĩ. Nhưng tấm bằng một mình hiếm khi đủ — nó mở cửa cho hồ sơ được đọc, còn thứ khiến người ta nhận bạn là những việc bạn làm trong lúc học.
Việc gì có giá trị nhất trong lúc học?
Chọn đề tài luận văn thuộc lĩnh vực bạn muốn chuyển sang. Nó tốn thêm rất ít công nhưng trở thành bằng chứng bạn đã làm việc thật với lĩnh vực đó — thứ mà người chuyển ngành thường không có.
Trả lời câu hỏi vì sao chuyển ngành thế nào?
Đừng nói về việc muốn thoát khỏi cái cũ. Hãy kể như một bước tiếp nối: trong quá trình làm việc cũ bạn nhận ra phần mình làm tốt nhất là gì, và bạn học để làm được điều đó một cách bài bản.
Kinh nghiệm ngành cũ có còn giá trị không?
Rất có. Người có kiến thức của hai lĩnh vực thường có giá trị riêng mà người đi thẳng không có. Hãy tìm những vị trí mà giao điểm của hai lĩnh vực chính là yêu cầu công việc — ở đó bạn là người hiếm, không phải người thiếu kinh nghiệm.