Điểm đại học yếu: phân biệt điều kiện dự tuyển với điểm xét

Trong phần lớn trường hợp: có. Điểm đại học chỉ là một thành phần của hồ sơ xét tuyển, và với chương trình dành cho người đi làm thì nó thường không phải thành phần có trọng số cao nhất.

Nhưng cần biết chính xác mình đang ở đâu trước khi lo lắng — hoặc trước khi yên tâm.

Hai thứ khác nhau: điều kiện dự tuyển và điểm xét

Đây là chỗ hay nhầm, và nó quyết định bạn nên làm gì:

• Điều kiện dự tuyển — ngưỡng tối thiểu để hồ sơ được xem xét. Một số chương trình đặt ngưỡng về xếp loại tốt nghiệp; nếu dưới ngưỡng thì hồ sơ không được nhận, bất kể phần khác mạnh đến đâu.
• Điểm xét tuyển — cách chấm và so sánh giữa các hồ sơ đạt điều kiện. Ở đây điểm đại học chỉ là một thành phần, thường đi cùng kinh nghiệm công tác, bài luận định hướng, phỏng vấn.

Việc đầu tiên phải làm: mở đề án tuyển sinh mà trường công bố và tìm hai phần này. Nó trả lời chính xác câu hỏi của bạn, và nó là văn bản chính thức chứ không phải lời tư vấn.

Nếu không tìm thấy, hỏi thẳng:

"Ngành này có yêu cầu tối thiểu về xếp loại tốt nghiệp đại học không ạ? Và trong công thức xét tuyển, điểm đại học chiếm trọng số bao nhiêu?"

Nếu dưới ngưỡng điều kiện dự tuyển

Đừng bỏ cuộc — có bốn đường xử lý, và ba trong số đó nhiều người không biết:

1. Hỏi về việc bù bằng kinh nghiệm công tác. Nhiều chương trình cho phép người có số năm kinh nghiệm nhất định dự tuyển dù xếp loại chưa đạt ngưỡng. Đây là con đường phổ biến nhất cho người đi làm.
2. Hỏi về học phần bổ sung kiến thức. Một số trường cho học bổ sung rồi mới xét. Mất thêm thời gian và chi phí, nhưng nó là con đường thật.
3. Tìm trường khác — ngưỡng khác nhau nhiều giữa các trường. Đừng kết luận từ một nơi.
4. Xem chương trình định hướng ứng dụng. Chúng thường xét kinh nghiệm nghề nghiệp nặng hơn xét bảng điểm. Lưu ý: nếu bạn có ý định học tiếp tiến sĩ thì cân nhắc kỹ, vì định hướng nghiên cứu thuận lợi hơn cho đường đó.

Nếu đạt điều kiện nhưng điểm thấp: bốn thứ bù được

Đây là phần quan trọng nhất, vì bạn kiểm soát được cả bốn — khác với bảng điểm đại học đã cố định.

1. Kinh nghiệm công tác

Đây là lợi thế lớn nhất của người đi làm. Chuẩn bị giấy xác nhận công tác ghi rõ vị trí và thời gian, hoặc bản sao sổ bảo hiểm xã hội — tài liệu này ghi đầy đủ quá trình qua các đơn vị và bạn tự tra cứu được.

2. Bài luận định hướng

Đây là phần bạn kiểm soát hoàn toàn, và là nơi tạo khác biệt lớn nhất.

Bài luận mạnh có ba thứ:

• Vấn đề cụ thể bạn muốn giải quyết, xuất phát từ công việc thật — không viết chung chung kiểu "nâng cao trình độ";
• Vì sao chính chương trình này — dẫn được tên học phần hoặc hướng nghiên cứu cụ thể của trường;
• Bạn sẽ dùng nó vào việc gì sau khi tốt nghiệp.

Người chấm đọc rất nhiều bài luận chung chung. Một bài cụ thể nổi bật ngay.

3. Thành tích nghề nghiệp

Dự án đã làm, sáng kiến được áp dụng, giấy khen, chứng chỉ chuyên môn. Nêu kèm kết quả đo được.

4. Ngoại ngữ

Đây là phần chủ động nhất — nó không phụ thuộc vào quá khứ và không phụ thuộc vào ai. Nếu bạn còn vài tháng trước hạn nộp, đây là chỗ đầu tư có lãi nhất.

Giải thích điểm thấp — chỉ khi có lý do thật

Nếu điểm đại học của bạn thấp vì hoàn cảnh cụ thể — vừa học vừa làm nuôi gia đình, sức khoẻ, việc gia đình — thì nêu ngắn gọn trong bài luận, một đến hai câu.

Ba nguyên tắc:

• Nêu sự việc, không than thở;
• Chuyển ngay sang phần đã thay đổi — thành tích nghề nghiệp từ khi ra trường;
• Đừng bịa lý do. Nếu không có lý do đặc biệt thì đừng nhắc đến điểm — hãy dùng chỗ đó để nói về việc bạn làm được.

Việc nên làm ngay

1. Lấy bảng điểm đại học ra và tính lại điểm trung bình tích luỹ — nhiều người nhớ nhầm, theo cả hai hướng;
2. Đọc đề án tuyển sinh của hai đến ba trường và so ngưỡng cùng công thức xét;
3. Hỏi trường về đường bù bằng kinh nghiệm công tác nếu bạn dưới ngưỡng;
4. Bắt đầu ôn ngoại ngữ ngay nếu chương trình có yêu cầu — đây là khâu dài nhất và chủ động nhất.

Một điều nên nhớ

Chương trình đào tạo cho người đi làm được thiết kế cho người có kinh nghiệm nghề nghiệp, và hội đồng tuyển sinh hiểu rằng bảng điểm của năm hai mươi tuổi không nói nhiều về năng lực của người ba mươi lăm tuổi đã làm việc mười năm.

Hãy dùng hồ sơ để kể câu chuyện đó, thay vì lo về một con số đã cố định từ lâu.

Hỏi đáp nhanh