Được, và nên làm — đây là việc bình thường, không có quy định nào cấm. Nhưng nó có bốn điểm cần xử lý mà nhiều người không lường trước.
Vì sao nên nộp nhiều trường
- Bạn có lựa chọn thật thay vì phải nhận nơi duy nhất chấp nhận mình;
- Bạn so sánh được bằng con số thật — học phí, lịch học, yêu cầu có mặt — thay vì so bằng thông tin quảng bá;
- Bạn không bị ép quyết định gấp. Có nơi khác đang chờ thì bạn không sợ mất cơ hội duy nhất.
Bốn điểm cần xử lý
1. Lệch thời điểm có kết quả
Đây là vấn đề thực tế nhất. Trường A báo kết quả và yêu cầu xác nhận nhập học trong hai tuần, trong khi trường B — nơi bạn thích hơn — chưa có kết quả.
Cách phòng: hỏi từng trường ngay khi nộp:
- "Từ lúc nộp đến khi có kết quả mất bao lâu ạ?"
- "Sau khi có kết quả, em có bao nhiêu ngày để xác nhận nhập học?"
Có hai con số này thì bạn biết trước mình sẽ kẹt ở đâu, và điều chỉnh thứ tự nộp cho phù hợp.
2. Khoản đặt cọc hoặc phí giữ chỗ
Nếu trường A yêu cầu đóng một khoản để giữ chỗ, hãy hỏi rõ trước khi đóng: "Nếu em không nhập học thì khoản này có được hoàn không, và hoàn bao nhiêu phần trăm?"
Xin trả lời bằng văn bản. Đây là chỗ mất tiền phổ biến nhất khi nộp nhiều trường.
3. Chi phí hồ sơ nhân lên
Lệ phí xét tuyển, bản sao chứng thực, đi lại. Không lớn nhưng cộng dồn.
Cách giảm: làm nhiều bản sao chứng thực trong một lần đi — phí mỗi bản không đáng kể so với công đi lại nhiều lần. Nhưng kiểm hạn: nhiều nơi yêu cầu bản sao trong vòng ba đến sáu tháng, nên đừng làm quá sớm.
4. Công sức cho bài luận
Xem phần dưới — đây là điểm quan trọng nhất.
Đừng dùng chung một bài luận
Đây là sai lầm làm hỏng nhiều hồ sơ, và người chấm nhận ra ngay.
Bài luận dùng chung thì không nêu được vì sao chính chương trình này — thành phần quan trọng nhất của một bài luận mạnh.
Cách làm hiệu quả: viết một bản gốc chắc chắn (định hướng nghề nghiệp, vấn đề bạn muốn giải quyết, kinh nghiệm liên quan), rồi với mỗi trường viết lại phần "vì sao chương trình này" — dẫn tên học phần cụ thể, hướng nghiên cứu của trường, hoặc tên giảng viên đang làm mảng bạn quan tâm.
Phần viết lại mất khoảng ba mươi phút mỗi trường, và nó là phần tạo khác biệt. Đây là lý do thực tế để nộp hai đến bốn trường, không phải mười — nộp mười trường mà bài luận chung chung thì kém hơn nộp ba trường với bài luận cụ thể.
Cách chọn danh sách trường
Nộp có chiến lược, không nộp ngẫu nhiên:
- Một nơi bạn thích nhất dù yêu cầu cao hơn khả năng hiện tại;
- Một hoặc hai nơi phù hợp — bạn đáp ứng tốt điều kiện;
- Một nơi an toàn — chắc chắn đủ điều kiện, và bạn vẫn sẵn sàng học ở đó nếu các nơi kia không được.
Điều kiện của nơi thứ ba: phải là nơi bạn thật sự chấp nhận được. Nộp một chỗ chỉ để có chỗ rồi cuối cùng phải học ở đó trong hai năm là quyết định tệ.
Lập bảng theo dõi
Với ba đến bốn trường, thông tin sẽ rối nếu không ghi lại. Một bảng đơn giản, sáu cột:
- Tên trường và ngành;
- Hạn nộp hồ sơ;
- Giấy tờ đã nộp, giấy tờ còn thiếu;
- Ngày dự kiến có kết quả;
- Hạn xác nhận nhập học;
- Học phí và cách đóng.
Cột thứ tư và thứ năm là hai cột quan trọng nhất — chúng cho bạn thấy trước xung đột thời gian.
Điều phải kiểm cho mọi trường trong danh sách
Trước khi nộp bất cứ đâu, kiểm tư cách pháp lý:
- Ngành đã được phép đào tạo trình độ thạc sĩ chưa — xin bản sao quyết định;
- Với chương trình liên kết nước ngoài: đã được Bộ Giáo dục và Đào tạo phê duyệt chưa;
- Nếu bằng do trường nước ngoài cấp và bạn cần dùng trong nước: xác minh khả năng công nhận với Cục Quản lý chất lượng.
Nộp nhiều trường không có nghĩa là hạ chuẩn với những nơi trong danh sách. Loại ngay mọi chương trình không qua được bước này, dù nó dễ vào đến đâu.
Khi đã có kết quả
- Trả lời cả những nơi bạn từ chối. Một email ngắn, lịch sự. Đây là việc nên làm, và bạn có thể gặp lại những người này — nhất là nếu sau này bạn học tiếp tiến sĩ.
- Xin lại giấy tờ bản chính ở những nơi không nhập học.
- Đọc kỹ trước khi xác nhận — nhất là điều khoản về học phí, đơn giá có được điều chỉnh giữa khoá không, và chính sách bảo lưu. Hỏi bằng văn bản.
Hỏi đáp nhanh
Nộp hồ sơ nhiều trường thạc sĩ cùng lúc có được không?
Được và nên làm — không có quy định nào cấm. Bạn có lựa chọn thật, so sánh được bằng con số thật, và không bị ép quyết định gấp.
Vấn đề thực tế nhất là gì?
Lệch thời điểm có kết quả — trường A yêu cầu xác nhận nhập học trong khi trường B chưa báo kết quả. Hãy hỏi từng trường hai con số ngay khi nộp: bao lâu có kết quả, và có bao nhiêu ngày để xác nhận nhập học.
Có nên dùng chung một bài luận không?
Không — người chấm nhận ra ngay, vì bài chung không nêu được vì sao chính chương trình này. Viết một bản gốc chắc chắn rồi với mỗi trường viết lại phần đó, dẫn tên học phần hoặc hướng nghiên cứu cụ thể. Đây là lý do nên nộp hai đến bốn trường chứ không phải mười.
Chọn danh sách trường thế nào?
Một nơi bạn thích nhất dù yêu cầu cao, một hoặc hai nơi phù hợp, và một nơi an toàn. Nhưng nơi an toàn phải là nơi bạn thật sự chấp nhận được — nộp một chỗ chỉ để có chỗ rồi phải học ở đó hai năm là quyết định tệ.