Mất bao lâu để hoàn thành luận văn: bốn giai đoạn và bốn chỗ hay tắc

Thời gian thiết kế thường là khoảng một năm cho luận văn thạc sĩ. Nhưng con số thật của người vừa làm vừa học hay dài hơn, và lý do khiến nó dài thường không phải khối lượng công việc.

Bài này nói về nhịp từng giai đoạn, và về bốn chỗ luận văn hay tắc.

Bốn giai đoạn và thời gian thường thấy

Đây là con số tham chiếu, không phải quy định. Hãy hỏi trường ba con số thật: thời gian tối thiểu và tối đa cho luận văn, các mốc phải nộp, và thời gian tối đa được phép hoàn thành toàn bộ chương trình.

Bốn chỗ hay tắc — và cách phòng

1. Chọn đề tài quá lâu

Đây là chỗ mất nhiều thời gian nhất và ít ai lường trước. Người ta đắn đo hàng tháng vì sợ chọn sai.

Cách gỡ: đặt cho mình một hạn cứng — bốn tuần để chốt hướng. Và nhớ rằng đề tài vừa sức, có sẵn dữ liệu, tốt hơn nhiều so với đề tài hay mà không thu thập được dữ liệu.

Tiêu chí thực tế nhất cho người vừa làm vừa học: chọn đề tài mà bạn tiếp cận được dữ liệu qua công việc của mình. Đây là lợi thế lớn mà học viên toàn thời gian không có — đừng bỏ phí nó.

2. Chờ phản hồi

Gửi một chương rồi đợi ba tuần là mất ba tuần. Lặp lại vài lần là mất vài tháng.

Cách phòng: ngay buổi gặp đầu tiên, hỏi "Thầy/cô thường phản hồi một chương bản thảo trong bao lâu ạ?" Mốc thông lệ là một đến hai tuần. Biết con số này thì bạn lập được kế hoạch thật.

Và trong lúc chờ, đừng ngồi không — làm phần không phụ thuộc vào phản hồi: rà trích dẫn, hoàn thiện danh mục tài liệu tham khảo, định dạng theo mẫu, viết chương tiếp theo.

3. Thu thập dữ liệu khó hơn dự tính

Khảo sát không đủ người trả lời, đơn vị không cho tiếp cận số liệu, người hẹn phỏng vấn hoãn.

Cách phòng: xin phép tiếp cận dữ liệu trước khi viết đề cương, không phải sau. Và luôn có phương án hai — nếu không lấy được dữ liệu A thì dùng dữ liệu B.

Báo ngay cho người hướng dẫn khi gặp trở ngại về dữ liệu. Đây là chỗ nhiều luận văn tắc, và người hướng dẫn thường có phương án thay thế mà bạn không nghĩ ra.

4. Viết mãi không xong chương đầu

Người ta sửa đi sửa lại phần tổng quan tài liệu vì muốn nó hoàn hảo.

Cách gỡ: viết bản thô cho xong trước, sửa sau. Bản thô xấu vẫn sửa được; trang trắng thì không.

Nhịp thực tế cho người vừa làm vừa học

Luận văn không làm được bằng cách dồn vào cuối tuần. Nó cần nhịp đều:

• Đặt một khoảng cố định mỗi tuần — hai đến ba buổi, mỗi buổi 60–90 phút cho việc cần suy nghĩ sâu;
• Đặt việc khó vào lúc bạn tỉnh táo nhất, không để dành cho buổi tối sau ngày làm việc dài;
• Dùng khoảng thời gian vụn cho việc nhẹ — đọc tài liệu tham khảo, ghi chú, rà trích dẫn.

Quy tắc quan trọng nhất: không để trống hai tuần liền. Luận văn có quán tính — dừng lâu thì mất thêm nhiều ngày chỉ để nhớ lại mình đang ở đâu.

Thói quen giúp rút ngắn nhiều nhất

Sau mỗi lần trao đổi với người hướng dẫn, gửi email tóm tắt những gì đã bàn và việc bạn sẽ làm đến lần sau.

Người hướng dẫn chỉ cần trả lời "đúng rồi" là bạn có một biên bản. Việc này phòng được lỗi tốn kém nhất: sửa nhầm hướng — mất hai đến bốn tuần cho một vòng.

Nếu bị chậm tiến độ

1. Nói với người hướng dẫn sớm, đừng im lặng. Càng không liên hệ thì càng ngại liên hệ, và họ nghĩ bạn đã bỏ. Gửi một cập nhật ngắn mỗi tháng kể cả khi chưa có tiến triển.
2. Xem có thu hẹp phạm vi đề tài được không. Đề tài hẹp mà làm xong tốt hơn đề tài rộng làm dở.
3. Hỏi về việc gia hạn — nhiều trường cho gia hạn thời gian làm luận văn, nhưng phải làm đơn trước khi hết hạn chứ không phải sau.
4. Nếu chậm nhiều vì hoàn cảnh, cân nhắc bảo lưu một kỳ. Bảo lưu khác hẳn thôi học — bạn giữ tư cách học viên và giữ kết quả đã có.

Đừng quên khâu cuối

Nhiều người tính thời gian đến lúc viết xong rồi bất ngờ vì phần còn lại. Sau bản thảo cuối vẫn còn:

• Sửa theo góp ý — có thể vài vòng;
• Định dạng theo mẫu của trường, rà soát trích dẫn và danh mục tài liệu tham khảo. Khâu này tốn thời gian hơn người ta tưởng;
• Kiểm trùng lặp nếu trường yêu cầu, và thời gian sửa nếu tỷ lệ chưa đạt;
• Nộp, chờ xếp lịch, và bảo vệ — lịch bảo vệ phụ thuộc vào hội đồng, không phụ thuộc vào bạn.

Tính thêm một đến hai tháng cho toàn bộ khâu này, và hỏi trường các mốc nộp cụ thể ngay từ đầu — vì lỡ một mốc có thể phải chờ đến đợt bảo vệ sau.

Hỏi đáp nhanh