Nghỉ phép để học: bốn hình thức nên hỏi cả bốn

Câu trả lời phụ thuộc vào bạn làm ở khu vực nào, và đây là khác biệt lớn mà nhiều người không biết:

• Khu vực công — có quy định về việc cử đi đào tạo, bồi dưỡng; chế độ khá rõ ràng nhưng có điều kiện kèm theo.
• Doanh nghiệp — do chính sách nội bộ quyết định. Không có quy định chung buộc doanh nghiệp phải cho nghỉ học, nhưng nhiều nơi có chính sách hỗ trợ.

Cả hai trường hợp đều có một điểm chung: bạn phải hỏi và phải đăng ký trước, không có gì tự động cả.

Ba nguồn quy định phải đọc

1. Nội quy lao động hoặc quy chế của đơn vị — phần về đào tạo, bồi dưỡng, nghỉ việc riêng. Xin bản đầy đủ ở bộ phận nhân sự;
2. Thoả ước lao động tập thể nếu có — nhiều nơi có điều khoản về hỗ trợ đào tạo mà người lao động không biết;
3. Hợp đồng lao động của bạn — đọc lại phần về đào tạo.

Đọc trước khi hỏi. Vào gặp nhân sự với câu hỏi cụ thể dẫn chiếu đúng điều khoản khác hẳn với việc hỏi chung chung.

Bốn hình thức thu xếp — hỏi cả bốn

Đừng chỉ hỏi "em có được nghỉ phép học không". Hỏi rộng hơn, vì có thể bạn không được cái này nhưng được cái kia:

1. Nghỉ có hưởng lương để đi học — hình thức thuận lợi nhất, thường đi kèm điều kiện cam kết.
2. Nghỉ không hưởng lương — dễ được chấp nhận hơn nhiều, và với người học trực tuyến thì thường chỉ cần vài ngày mỗi năm cho các đợt thi.
3. Dùng ngày phép năm. Đây là quyền của bạn và không cần xin đặc cách — chỉ cần đăng ký sớm. Với chương trình trực tuyến, phép năm thường đủ dùng.
4. Điều chỉnh giờ làm việc — về sớm một buổi mỗi tuần, làm bù vào hôm khác. Nhiều nơi linh hoạt hơn người ta tưởng nếu bạn đề nghị cụ thể.

Hình thức thứ ba và thứ tư dễ được chấp nhận nhất và giải quyết được phần lớn nhu cầu của người học trực tuyến — hãy hỏi chúng trước khi xin những thứ khó hơn.

Điều khoản phải đọc kỹ: cam kết phục vụ

Đây là phần quan trọng nhất và hay bị ký vội.

Nếu đơn vị hỗ trợ học phí hoặc cho nghỉ có lương, họ thường yêu cầu cam kết làm việc một số năm sau khi tốt nghiệp, kèm điều khoản bồi hoàn nếu nghỉ sớm.

Ba câu phải hỏi trước khi ký:

1. "Cam kết phục vụ bao nhiêu năm, tính từ thời điểm nào?" — từ khi bắt đầu học hay từ khi tốt nghiệp, khác nhau rất nhiều.
2. "Nếu em nghỉ trước hạn thì phải bồi hoàn bao nhiêu, tính theo cách nào?" — toàn bộ hay theo tỷ lệ thời gian còn lại.
3. "Nếu em không hoàn thành chương trình thì xử lý thế nào?"

Xin bản sao văn bản cam kết và đọc kỹ trước khi ký. Đây là ràng buộc nhiều năm — nếu có điều khoản bạn chưa rõ, hãy hỏi cho rõ trước, đừng ký rồi hỏi sau.

Cách đề nghị để được chấp nhận

Đề nghị được chấp nhận là đề nghị mà người quản lý thấy rõ mình không phải gánh thêm gì. Ba yếu tố:

• Nêu số ngày cụ thể trong cả năm, không nói chung chung. "Trong năm em cần 4 ngày cho hai đợt thi, vào tháng 6 và tháng 12" khác hẳn "em cần nghỉ để đi học".
• Nêu phương án bàn giao — ai làm thay, việc gì làm trước, việc gì làm bù.
• Nêu lợi ích cho công việc, nếu ngành học liên quan. Đây là lý do khiến đơn vị coi đây là đầu tư chứ không phải chi phí.

Và báo sớm. Lịch thi thường có từ đầu học kỳ — báo trước một tháng khác hẳn báo trước ba ngày.

Việc nên làm ngay đầu học kỳ

Mở lịch học phần, lấy ra tất cả các mốc cần có mặt trong cả kỳ, rồi làm hai việc:

1. Đăng ký phép năm sớm cho những ngày đó — trước khi đồng nghiệp đăng ký kín lịch;
2. Báo cho quản lý trực tiếp danh sách ngày, một lần cho cả kỳ.

Cách này biến nhiều lần xin nghỉ lắt nhắt thành một lần trao đổi — dễ được đồng ý hơn nhiều, và bạn không phải giải thích lại mỗi lần.

Nếu đơn vị không đồng ý

1. Hỏi rõ mối lo cụ thể. Thường là lo bạn xin nghỉ nhiều, hoặc lo bạn học xong sẽ nghỉ việc. Mỗi mối lo có cách xử lý riêng.
2. Đề nghị phương án nhẹ hơn — dùng phép năm thay vì xin nghỉ có lương, hoặc làm bù thay vì nghỉ.
3. Hỏi trường về việc thi bổ sung — nhiều trường có cơ chế cho trường hợp vắng có lý do chính đáng, nhưng đơn phải nộp trước chứ không phải sau.
4. Cân nhắc chọn chương trình ít yêu cầu có mặt hơn, nếu bạn chưa ghi danh. Đây là lý do nên hỏi số buổi bắt buộc có mặt trước khi chọn trường.

Hỏi đáp nhanh