Đây là quyết định tài chính lớn được đặt ra vì một lý do học thuật, và hai thứ đó cần được cân riêng. Bài này không khuyên nên hay không — nó chỉ ra những gì cần tính, và ba phương án ít tốn kém hơn mà nhiều người chưa thử.
Trước hết: vấn đề thật là gì?
Luận văn tắc vì nhiều nguyên nhân khác nhau, và chỉ một nguyên nhân được giải quyết bằng việc có thêm thời gian.
- Thiếu thời gian liền mạch để đọc và viết. Đây là nguyên nhân duy nhất mà nghỉ việc giải quyết được.
- Không lấy được dữ liệu. Nghỉ việc không giúp gì — thậm chí có hại nếu dữ liệu của bạn đến từ nơi làm việc.
- Người hướng dẫn không phản hồi. Nghỉ việc không giải quyết được. Cái cần là trao đổi với bộ môn, hoặc đề nghị bổ sung người hướng dẫn thứ hai.
- Đề tài sai từ đầu — quá rộng, hoặc không có dữ liệu khả thi. Cần điều chỉnh đề tài, không cần thêm giờ.
- Trì hoãn. Nếu bạn trì hoãn khi có ít thời gian, bạn thường vẫn trì hoãn khi có nhiều thời gian — chỉ là với áp lực tài chính kèm theo.
Hãy trả lời thật câu này trước. Nghỉ việc để giải quyết nhầm nguyên nhân là cách tốn kém nhất có thể.
Ba phương án ít tốn kém hơn
1. Nghỉ phép tập trung
Gom phép năm thành một đợt hai đến ba tuần. Với nhiều người, một đợt liền mạch như vậy đủ để vượt qua chặng khó nhất — thường là chặng phân tích dữ liệu và viết bản thảo đầu tiên.
Cách xin: đề nghị trước ít nhất một tháng, nêu rõ khoảng thời gian và phương án bàn giao. Đây là dùng quyền lợi sẵn có, không phải xin đặc cách.
2. Giảm khối lượng công việc tạm thời
Ít tốn kém hơn nghỉ hẳn rất nhiều và ít người thử.
Những thứ có thể đề nghị: cố định một ngày trong tuần không nhận việc phát sinh; chuyển một mảng việc sang đồng nghiệp trong ba tháng; làm từ xa một ngày mỗi tuần.
Cách đề nghị quyết định kết quả: đưa một đề xuất cụ thể có thời hạn rõ ràng và có lợi cho cả hai bên, chứ không phải xin giảm việc chung chung.
3. Kéo dài thời gian thay vì tăng cường độ
Nếu bạn còn thời gian trong khung cho phép, viết mỗi tuần vài buổi trong sáu tháng thường về đích chắc hơn viết dồn trong hai tháng nghỉ việc.
Hỏi phòng đào tạo thời gian tối đa được phép hoàn thành chương trình — nhiều người không biết mình còn dư bao nhiêu, và con số đó thường rộng hơn họ tưởng.
Nếu vẫn cân nhắc nghỉ việc: những gì phải tính
Tính bằng con số, không bằng cảm giác
- Bao lâu? Đừng ước lượng theo cảm giác. Chia luận văn thành các mốc cụ thể — hoàn thành phân tích, xong chương 3, xong bản thảo đầy đủ — và ước lượng từng mốc, rồi cộng thêm khoảng một nửa. Việc viết gần như luôn lâu hơn dự tính.
- Mất thu nhập bao nhiêu? Nhân số tháng.
- Chi phí phát sinh: bảo hiểm y tế nếu không còn qua nơi làm việc, và các khoản khác trước đây do công việc chi trả.
- Có phải hoàn trả gì không? Nếu bạn nhận hỗ trợ học phí từ cơ quan, đọc lại cam kết đã ký — nhiều thoả thuận có điều khoản hoàn trả nếu nghỉ việc.
Rủi ro về công việc
- Quay lại đúng vị trí cũ có chắc không? Hỏi rõ và xin bằng văn bản nếu công ty đồng ý giữ chỗ.
- Khoảng trống trong lịch sử làm việc. Vài tháng thường không thành vấn đề nếu bạn giải thích được — và "hoàn thành luận văn thạc sĩ" là lý do giải thích được.
- Mất dữ liệu và quyền tiếp cận, nếu đề tài của bạn gắn với nơi làm việc. Đây là rủi ro nghiêm trọng và hay bị bỏ qua: bạn nghỉ việc để có thời gian viết, rồi mất chính thứ bạn cần để viết.
Điểm cuối đáng gạch chân. Nếu luận văn của bạn dùng dữ liệu từ công ty, hãy thu thập xong toàn bộ dữ liệu và lưu bản của mình trước khi nghỉ — và kiểm tra xem việc dùng dữ liệu đó sau khi nghỉ có cần sự đồng ý bằng văn bản không.
Rủi ro về động lực
Điều nhiều người không lường: có nhiều thời gian không tự động dẫn tới viết nhiều hơn.
Việc viết cần cấu trúc, và công việc vốn cung cấp cấu trúc đó — giờ giấc, nhịp ngày, ranh giới giữa làm và nghỉ. Không có nó, một số người viết được nhiều hơn hẳn; một số người thì trôi.
Nếu bạn thuộc nhóm thứ hai, thì bạn vừa mất thu nhập vừa không tiến thêm được bao nhiêu.
Một phép thử trước khi quyết
Rẻ và cho ra dữ liệu thật thay vì ước lượng.
Xin nghỉ phép một tuần và viết toàn thời gian. Cuối tuần đó, đo bằng con số: bạn viết được bao nhiêu trang, hoàn thành mốc nào.
Từ đó nhân lên để biết mình cần bao nhiêu tuần thật. Và quan trọng không kém — bạn biết được mình có thuộc nhóm viết được khi có nhiều thời gian hay không.
Nếu một tuần đó trôi qua mà không tiến thêm bao nhiêu, thì vấn đề của bạn không phải thiếu thời gian, và nghỉ việc sẽ không giải quyết nó.
Nếu quyết định nghỉ
- Đặt mốc cụ thể và hạn cụ thể trước khi nghỉ ngày đầu tiên. "Nghỉ ba tháng, xong bản thảo đầy đủ vào ngày 30/6" — chứ không phải "nghỉ đến khi xong".
- Thu thập xong dữ liệu và lưu bản của mình trước khi rời công ty.
- Thống nhất nhịp làm việc với người hướng dẫn. Nếu bạn dồn sức trong ba tháng mà người hướng dẫn phản hồi mỗi chương mất hai tuần, thì ba tháng đó không đủ. Hỏi trước tốc độ phản hồi dự kiến.
- Tự tạo cấu trúc: giờ làm việc cố định, địa điểm cố định, mốc hằng tuần. Đây là thứ bạn vừa mất khi nghỉ việc, và phải dựng lại.
- Có phương án nếu quá hạn. Điều gì xảy ra nếu đến ngày 30/6 chưa xong? Quyết định trước, đừng để tự trôi.
Hỏi đáp nhanh
Nghỉ việc để làm luận văn có đáng không?
Chỉ đáng nếu nguyên nhân luận văn tắc thật sự là thiếu thời gian liền mạch. Nếu tắc vì không lấy được dữ liệu, vì người hướng dẫn không phản hồi, vì đề tài sai từ đầu, hoặc vì trì hoãn — thì nghỉ việc không giải quyết được.
Có cách nào ít tốn kém hơn không?
Ba cách: gom phép năm thành một đợt hai đến ba tuần viết tập trung; đề nghị giảm khối lượng công việc tạm thời với đề xuất cụ thể có thời hạn; hoặc kéo dài thời gian thay vì tăng cường độ, nếu bạn còn dư trong thời gian tối đa được phép hoàn thành chương trình.
Làm sao biết mình cần bao lâu?
Xin nghỉ phép một tuần và viết toàn thời gian, rồi đo bằng con số: viết được bao nhiêu trang, xong mốc nào. Từ đó nhân lên. Phép thử này cũng cho biết bạn có thuộc nhóm viết được khi có nhiều thời gian hay không.
Rủi ro lớn nhất khi nghỉ việc để viết luận văn là gì?
Nếu đề tài dùng dữ liệu từ nơi làm việc, bạn có thể mất chính thứ mình cần để viết. Hãy thu thập xong toàn bộ dữ liệu và lưu bản của mình trước khi nghỉ, và kiểm tra xem việc dùng dữ liệu đó sau khi nghỉ có cần đồng ý bằng văn bản không.