Không phải ai học thạc sĩ cũng định học tiếp. Nhưng nếu bạn còn để ngỏ khả năng đó, vài quyết định trong lúc đang học sẽ quyết định việc học tiếp dễ hay khó.
Và phần lớn quyết định đó không sửa được sau khi tốt nghiệp.
Kiểm tra điều kiện sớm — càng sớm càng tốt
- Hỏi cơ sở nơi bạn định học tiếp về điều kiện dự tuyển bậc tiến sĩ — họ quy định, không phải nơi bạn đang học.
- Hỏi có yêu cầu về hình thức đào tạo bậc trước không — đây là câu quan trọng nhất với người học trực tuyến, và phải hỏi trước khi đăng ký chương trình thạc sĩ, không phải sau.
- Hỏi có yêu cầu về định hướng không — một số nơi yêu cầu định hướng nghiên cứu.
- Hỏi có yêu cầu về luận văn không — một số nơi yêu cầu bậc trước phải có luận văn nghiên cứu.
- Hỏi vài cơ sở — điều kiện khác nhau đáng kể.
Chọn định hướng và đề tài
- Định hướng nghiên cứu thường giữ nhiều cửa mở hơn nếu bạn còn để ngỏ khả năng học tiếp.
- Chọn đề tài luận văn bạn có thể phát triển tiếp — nó thành nền cho đề cương bậc sau.
- Chọn đề tài đủ hẹp để làm xong nhưng nằm trong một hướng còn nhiều câu hỏi.
- Bàn với người hướng dẫn về ý định học tiếp — họ sẽ định hướng đề tài khác đi nếu biết.
- Làm luận văn nghiêm túc — đây là bằng chứng chính về khả năng nghiên cứu độc lập của bạn.
Quan hệ với người hướng dẫn
Tài sản quan trọng nhất, và với người học trực tuyến thì nó cần chủ động hơn:
- Gặp định kỳ và làm việc nghiêm túc — thư giới thiệu của họ có trọng lượng nhất khi dự tuyển.
- Cho họ thấy cách bạn làm việc, không chỉ kết quả cuối.
- Nói về ý định học tiếp sớm — họ có thể giới thiệu người, gợi ý hướng, hoặc chỉ ra chỗ bạn cần bù.
- Xin thư giới thiệu khi họ còn nhớ rõ bạn, kể cả khi chưa cần ngay.
- Giữ liên lạc sau khi tốt nghiệp — bạn có thể cần họ nhiều năm sau.
Xây hồ sơ trong lúc học
- Cân nhắc viết bài từ luận văn — một công bố làm hồ sơ mạnh lên rõ rệt.
- Bàn việc này với người hướng dẫn trước khi tốt nghiệp, và thoả thuận rõ về quyền tác giả.
- Làm sớm — sau khi tốt nghiệp, việc này rất hay bị bỏ dở.
- Tham gia hội thảo nếu có cơ hội, kể cả chỉ để dự.
- Học chắc phương pháp nghiên cứu — đây là phần bậc sau đòi hỏi nhiều nhất.
- Giữ mọi bài đã nộp và phản hồi — hữu ích khi viết đề cương.
Trước khi tốt nghiệp
- Lấy đủ giấy tờ — bằng, bảng điểm, nhiều bản sao có xác nhận.
- Xin thư giới thiệu từ người hướng dẫn và một giảng viên khác.
- Tải tài liệu về trước khi mất quyền truy cập thư viện.
- Lưu bản mềm luận văn và các bài đã nộp.
- Đăng ký mã định danh nhà nghiên cứu nếu bạn định công bố.
- Lưu thông tin liên hệ của người hướng dẫn và bạn cùng khoá.
Nếu bạn học tiếp sau vài năm đi làm
- Đây là con đường phổ biến và có lợi thế — bạn có bối cảnh và có câu hỏi thật.
- Giữ hồ sơ đầy đủ từ bây giờ, vì sau nhiều năm rất khó thu thập lại.
- Giữ liên lạc với người hướng dẫn — thư giới thiệu sau nhiều năm khó xin hơn nhiều.
- Duy trì đọc trong lĩnh vực — quay lại sau nhiều năm mà kiến thức đã cũ là bất lợi thật.
- Hỏi lại điều kiện dự tuyển khi chuẩn bị nộp — quy định có thể đã thay đổi.
Cân nhắc thật sự trước khi quyết định
- Bậc tiến sĩ là một công việc, không phải một khoá học — không có lịch, không ai nhắc, và nó kéo dài nhiều năm.
- Nó đòi hỏi bền bỉ nhiều hơn thông minh — điều gần như ai đã làm cũng nói.
- Hỏi mình có thích chính công việc nghiên cứu không, hay chỉ thích ý tưởng về tấm bằng.
- Nói chuyện với vài người đang làm nghiên cứu sinh — hỏi cả phần khó.
- Kiểm tra bạn thật sự cần nó cho mục tiêu gì — với nhiều nghề, nó không cần thiết.
Một điều đáng nhớ
Nếu bạn còn để ngỏ khả năng học tiếp, việc hữu ích nhất làm ngay hôm nay là một cuộc gọi tới nơi bạn có thể sẽ dự tuyển — hỏi điều kiện, đặc biệt về hình thức đào tạo bậc trước.
Câu trả lời đó ảnh hưởng tới lựa chọn chương trình của bạn ngay bây giờ, và nó không sửa được sau khi bạn đã tốt nghiệp.
Câu hỏi thường gặp
Câu hỏi quan trọng nhất với người học trực tuyến là gì?
Hỏi cơ sở nơi bạn định học tiếp xem có yêu cầu về hình thức đào tạo bậc trước không — và phải hỏi trước khi đăng ký chương trình thạc sĩ, không phải sau.
Chọn đề tài luận văn thế nào nếu định học tiếp?
Chọn đề tài đủ hẹp để làm xong nhưng nằm trong hướng còn nhiều câu hỏi, để nó thành nền cho đề cương bậc sau — và nói với người hướng dẫn về ý định này sớm.
Điều gì làm hồ sơ dự tuyển mạnh lên rõ nhất?
Một công bố từ luận văn — bàn với người hướng dẫn trước khi tốt nghiệp và làm sớm, vì sau khi tốt nghiệp việc này rất hay bị bỏ dở.
Nếu học tiếp sau vài năm đi làm thì sao?
Đây là con đường phổ biến và có lợi thế, nhưng phải giữ hồ sơ đầy đủ từ bây giờ và giữ liên lạc với người hướng dẫn — thư giới thiệu sau nhiều năm khó xin hơn nhiều.
Nên cân nhắc gì trước khi quyết định học tiếp?
Bậc tiến sĩ là một công việc chứ không phải khoá học, đòi hỏi bền bỉ nhiều hơn thông minh — hãy hỏi mình có thích chính công việc nghiên cứu không, hay chỉ thích ý tưởng về tấm bằng.